Przejdź do treści

Miejscowości gmina Cekcyn, powiat tucholski

Wielkie Budziska

Leży 6 km na północny wschód od Cekcyna.

Początki Wielkich Budzisk łączy się prawdopodobnie z bartnikami. Osada pojawia się pierwszy raz w lustracji królewskiej z 1765 roku. Już w 1865 roku działała tu szkoła, w której uczono po niemiecku. W 1895 roku było tu 37 budynków i 42 gospodarstwa domowe, w których mieszkało 241 osób.

Gospodarstwa były przeważnie drobne i tylko kilka rodzin żyło z samego rolnictwa. Część ludzi zarabiała, wydobywając torf i kopiąc rowy melioracyjne, inni wyjeżdżali do sezonowych robót w majątkach powiatu tucholskiego albo na Żuławy. Najcięższe były lata I wojny światowej: gospodarstwa prowadziły kobiety, a las pomagał przetrwać głód i był źródłem drewna na opał.

Po wojnie wieś liczyła 37 budynków, w dwóch gospodarstwach trzymano pszczoły, działał sklep masarski, a mieszkańcy handlowali drobiem, jajami i prasowanym torfem. Nauczycielami w reaktywowanej szkole byli Antoni Różek i Józef Błaszkowski; obu zamordowano w Rudzkim Moście w 1939 roku. II wojna światowa skończyła się tu 14 lutego 1945 roku. Po wojnie otwarto szkołę filialną; po trzech latach ją zamknięto, w 1959 roku uruchomiono znowu, a w 1967 roku zlikwidowano na stałe; w jej budynku urządzono wtedy klubokawiarnię i świetlicę.

We wsi stoją drewniane domy, zabytki budownictwa regionalnego, oraz przydrożne kapliczki Matki Boskiej z Dzieciątkiem i Serca Pana Jezusa. W pobliskich Małych Budziskach rośnie 300-letni dąb szypułkowy, pomnik przyrody nr 104.