Przejdź do treści

Miejscowości gmina Cekcyn, powiat tucholski

Brzozie

Leży niedaleko stacji kolejowej Zielonka.

Brzozie zaczęło się od pustkowia na polanie wykarczowanej w lesie. W 1865 roku gospodarowało tu 23 gburów i 3 zagrodników, a 28 morgów gruntów ornych było własnością Niemieckiego Związku Chłopskiego. Przeważali ewangelicy, przede wszystkim osadnicy niemieccy; katolików było we wsi tylko 18. W tym samym okresie ruszyła szkoła prowadzona przez jednego nauczyciela; uczyło się w niej 47 dzieci.

Z samej ziemi trudno było się utrzymać. Mieszkańcy dorabiali zbieractwem i pracą w lesie, najmowali się dorywczo przy budowie dróg i linii kolejowych oraz na innych budowach, wypalali cegły, kopali torf albo wyjeżdżali do prac sezonowych. Podczas I wojny światowej armia pruska wcieliła wielu tutejszych mężczyzn.

W dwudziestoleciu międzywojennym w Brzoziu nadal mieszkała część ludności niemieckiej. W drugiej połowie lat trzydziestych niektórzy mieszkańcy, pod wpływem polityki niemieckiej, przyłączyli się do niemieckich organizacji dywersyjnych. Tuż przed II wojną światową była tu kuźnia, mleczarnia, karczma, sklep oraz zakład krawiecki i fryzjerski. Represje okupanta kosztowały życie 4 mieszkańców wsi. Szkoła wznowiła pracę od razu po wojnie.