Przejdź do treści

Miejscowości gmina Cekcyn, powiat tucholski

Iwiec

Wieś o rozproszonej zabudowie w gminie Cekcyn, na południowy wschód od Cekcyna.

Pierwszym osadnikiem w Iwcu był w 1747 roku Jakub Kaszubowski. Przed pierwszym rozbiorem wieś była własnością rodziny Iwickich. Sto lat po rozbiorze miała 155 domostw, szkołę, spółkę wodną, gorzelnię i hutę wytwarzającą kolorowe szkło na butelki. Na początku XX wieku działały tu warsztaty rzemieślnicze, piekarnia, mleczarnia, gospoda, trzy sklepy, biblioteka TCL i kasa zapomogowo-pożyczkowa, a dwie spółki wodne pracowały dalej w dwudziestoleciu międzywojennym.

W 1890 roku utworzono w Iwcu parafię ewangelicką, która wkrótce liczyła 1407 wiernych. Kilka lat później stanęły zbór i pastorówka, w której początkowo mieszkały trzy diakonisy. Funkcję ostatniego ewangelickiego proboszcza pełnił tu w latach 1918-1926 Richard Zellmann. Potem bieżące sprawy prowadził mieszkający w pastorówce pomocnik zboru Krebs, a duszpastersko wiernymi opiekował się pastor z Tucholi. Zbór przekazano później katolikom i w październiku 1945 roku konsekrowano jako kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej.

Między wojnami powstało przedsiębiorstwo „Polski Przemysł Torfowy”, w którym pracowało około 20 osób, a także kółko rolnicze; działały też polskie stowarzyszenia i organizacje skupiające Niemców. W masowych egzekucjach w Rudzkim Moście w 1939 roku straciło życie 12 mieszkańców Iwca. Najmłodsza z ofiar miała 25 lat, najstarsza 71. Upamiętnia ich obelisk.

Po wojnie w Iwcu rozwinęło się plecionkarstwo i korzenioplastyka. Prace twórców ludowych Franciszki Ciżmowskiej, Otylii Rydzkowskiej, Renaty Kulbaki i Edmunda Kabacińskiego trafiły do zbiorów muzeów etnograficznych. Przetrwał też cmentarz ewangelicki z XIX wieku, na którym jest około 100 grobów; w 2005 roku został odnowiony.