Przejdź do treści

Miejscowości gmina Kęsowo, powiat tucholski

Jeleńcz

Leży 2 km od szosy z Tucholi do Sępólna Krajeńskiego.

Pierwszymi właścicielami osady było drobne rycerstwo. W drugiej połowie XIV wieku komtur tucholski odkupił ją od polskich właścicieli i nadał jej prawo chełmińskie. Była tu karczma, a czynsz od niej wynosił 2 marki. Gdy skończyła się wojna trzynastoletnia, wieś weszła do dóbr królewskich w starostwie tucholskim. Lustracja z 1565 roku wymienia 10 gburów, 3 zagrodników, karczmarza i woźnego karczemnego. Po wojnie polsko-szwedzkiej został jeden gbur i jeden zagrodnik, a karczmarz sprzedawał piwo miejskie. Kuźnię wymienia dokument z 1682 roku, a w 1739 roku wieś miała 15 domów.

Szkoła pojawia się w źródłach po raz pierwszy w 1653 roku. W 1865 roku uczył w niej jeden nauczyciel, który pełnił też funkcję organisty w tutejszym kościele, a szkoła obsługiwała Jeleńcz oraz majątek Tuchółka. Między wojnami działały we wsi Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, kółko rolnicze i ochotnicza straż pożarna. W 1945 roku szkoła należała do pierwszych w powiecie, które wznowiły naukę, odtworzono też kółko rolnicze.

Parafia powstała na przełomie XV i XVI wieku. Kolejne świątynie stawiano z drewna, a przy nich prowadzono szpitalik dla czterech ubogich chorych. Murowany z cegły kościół pw. Chrystusa Króla zbudował w latach dwudziestych XX wieku proboszcz ks. Jan Mazella, a konsekracja odbyła się w 1932 roku. Budowla ma plan centralny zbliżony do krzyża greckiego i kopułę, a jej styl określa się jako zmodernizowany neoklasycyzm. Ks. Mazellę zamordowano we wrześniu 1939 roku w Radzimiu.