Przejdź do treści

Miejscowości gmina Lubiewo, powiat tucholski

Lubiewo

Siedziba gminy Lubiewo, na wschodnim skraju Borów Tucholskich.

Właścicielem Lubiewa od 1344 do 1772 roku było arcybiskupstwo gnieźnieńskie. Po II pokoju toruńskim wieś razem z sąsiednimi ziemiami stanowiła część arcybiskupiego latyfundium. Mieszkali tu gburzy, zagrodnicy i komornicy, pracowali bartnik, bednarz, młynarz, kołodziej i borowy, a z łąk korzystano wspólnie. Najwięcej przywilejów mieli sołtysi: sołectwo było dziedziczne, choć wiązało się z powinnościami wobec zwierzchności kościelnej i pozostałych mieszkańców. Były tu dwie karczmy i młyn, a od połowy XVII wieku szkoła. Od 1818 roku do lat trzydziestych XX wieku wieś leżała w powiecie świeckim.

Pierwszy kościół, drewniany, zbudowano w XIV wieku. Następne świątynie niszczyły pożary, ostatni raz w 1836 roku. Murowany kościół pw. św. Mikołaja powstał w latach 1841-1842, a wieżę dostawiono do niego w 1861 roku. Ta halowa, trzynawowa budowla stoi w najwyżej położonym miejscu wsi i mieści wiele zabytków sztuki sakralnej, obok leży cmentarz parafialny. Do 1945 roku był w Lubiewie także kościół ewangelicki ze spiczastą wieżą. Spłonął w lutym 1945 roku podczas walk o wieś, ocalała tylko plebania.

Pod zaborami działały tu biblioteka TCL, Bank Ludowy, kółko rolnicze i straż pożarna, a w latach 1906-1908 tutejsi uczniowie przyłączyli się do strajków szkolnych, okazując swoją przynależność narodową. Między wojnami pracowało około 30 warsztatów rzemieślniczych, a Towarzystwo Samodzielnych Rzemieślników prowadziło Dokształcającą Szkołę Zawodową. Istniały też polskie towarzystwa katolickie, młodzieżowe i kulturalne.

W czasie II wojny światowej osiedlano w Lubiewie Niemców z Besarabii. Walki o wieś trwały od 29 stycznia do 10 lutego 1945 roku i wygrała je Armia Czerwona. Po odbudowie powstały dom kultury, szkoła rolnicza i klub sportowy. Wśród gęsto stojących domów przetrwało wiele zabytkowych budowli z czerwonej cegły.

Inne miejscowości: gmina Lubiewo