Przejdź do treści

Miejscowości miasto i gmina Czersk, powiat chojnicki

Odry

Leży nad Wdą, około 13 km na północ od Czerska.

Odry pojawiają się w źródłach pisanych w 1352 roku, kiedy komtur tucholski Konrad Sullenkop (w części opracowań Konrad von Volcup) nadał tutejszej szlachcie dobra ziemskie. Neoklasycystyczny kościół parafialny Wniebowzięcia NMP z wysoką wieżą powstał w latach 1931-1933. W jego wyposażeniu są rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego w stylu gotyckim, datowana na około 1420-1430, pochodząca z 1686 roku barokowa puszka oraz cztery cynowe lichtarze z XVIII wieku.

Na wschodnim brzegu Wdy, pod wsią, leży cmentarzysko ludności kultury wielbarskiej, łączonej z Gotami, z pierwszych wieków naszej ery. Przetrwało tu 10 całych kręgów kamiennych i 2 częściowo zachowane, mierzące od 15 do 33 m średnicy, a także blisko 30 kurhanów. Łącznie na cmentarzysku znaleziono ponad 600 pochówków. Rezerwat „Kręgi Kamienne” o powierzchni 16,91 ha ustanowiono 15 września 1958 roku.

W 1874 roku Abraham Lissauer, archeolog z Gdańska, ocenił po znalezionych narzędziach krzemiennych, że kręgi pochodzą z neolitu. W 1926 roku Józef Kostrzewski odrzucił to datowanie i przesunął powstanie kręgów i kurhanów na początek naszej ery. W 1940 roku Niemcy objęli cmentarzysko ochroną jako „germańskie sanktuarium”. Wykopaliska z 1962 roku pod kierunkiem Jerzego Kmiecińskiego z Uniwersytetu Łódzkiego doprowadziły do wniosku, że Goci przybyli tu około 70 roku i po 130-150 latach powędrowali na południowy wschód.

W 1914 roku geodeta Paul Stephan zmierzył kręgi i uznał je za dawne obserwatorium do wyznaczania przesileń Słońca. Astronomowie z Obserwatorium Astronomicznego UAM w Poznaniu, którzy powtórzyli pomiary w 1992 roku, stwierdzili, że ukształtowanie terenu właściwie wyklucza takie obserwacje. Głazy porasta około 85 gatunków porostów, wśród nich liczne gatunki górskie; ich plechy ścierają się, gdy zwiedzający dotykają kamieni i po nich chodzą.

Inne miejscowości: miasto i gmina Czersk