Człuchów leży na zachodnim krańcu Borów Tucholskich, przy drodze krajowej nr 22 łączącej Bydgoszcz z Gdańskiem. Miasto słynie przede wszystkim z zamku krzyżackiego – jednej z lepiej zachowanych warowni Zakonu w Polsce – oraz z jeziora Zamkowego leżącego tuż obok średniowiecznych murów.
Zamek krzyżacki
Zamek w Człuchowie był jedną z największych warowni Zakonu Krzyżackiego na Pomorzu. Budowany od połowy XIV wieku, przez ponad 150 lat pełnił funkcję centrum administracyjnego komturii człuchowskiej – zarządzającej rozległymi terytoriami od Chojnic po Złotów. Po klęsce Zakonu pod Grunwaldem (1410) i pokoju toruńskim (1466) zamek przeszedł pod władzę Polski.
Dziś zachowana jest przede wszystkim wieża – Baszta Młyńska – oraz fragmenty murów. Z wieży roztacza się widok na jeziora i lasy – w dobrą pogodę widoczność sięga kilkanaście kilometrów. Wewnątrz ekspozycja historyczna: historia Zakonu, makieta zamku w jego szczytowej formie, znaleziska archeologiczne. Wstęp płatny, otwarte od wtorku do niedzieli w sezonie.
Jezioro Zamkowe i okolica
Bezpośrednio pod murami zamku leży Jezioro Zamkowe. Wokół jeziora biegnie ścieżka spacerowa, przy brzegu jest plaża miejska i kąpielisko. Jezioro jest stosunkowo płytkie i latem szybko się nagrzewa. Przy brzegu cumują rowery wodne do wypożyczenia w sezonie.
Centrum Człuchowa to rynek z ratuszem i kilkoma kamienicami z XIX i XX wieku. W mieście działa kilka restauracji i kawiarni – standard typowy dla małego miasta powiatowego, bez kulinarnych rewelacji, ale bez problemów z najedzeniem się.
Jako baza wypadowa
Człuchów to wygodna baza dla turystów przemierzających zachodnie Bory Tucholskie. Do Chojnic jest 30 km, do Debrzna i dalszych jezior lobeliowych – 20-30 km. Wokół Człuchowa rozciągają się lasy z siecią dróg leśnych i kilkoma oznakowanymi szlakami rowerowymi.
Szlak rowerowy Pojezierze Krajeńskie biegnie przez okolice Człuchowa w kierunku Złotowa i Sępólna – to trasa o długości ponad 100 km, możliwa do przejechania w 2-3 dni z noclegami w okolicznych miejscowościach. Teren jest umiarkowanie pagórkowaty, drogi asfaltowe i leśne przeplatają się niemal po połowie.
Dojazd i zakwaterowanie
Człuchów ma stację kolejową na linii Szczecinek, Chojnice, z kilkoma połączeniami dziennie. Dojazd z Gdańska PKP zajmuje około 2,5 godziny (z przesiadką w Chojnicach). Autobusem z Bydgoszczy przez Sępólno – ok. 2 godziny. W samym mieście działa kilka hoteli i pensjonatów, ceny warto sprawdzić przy rezerwacji. W okolicach – kilka agroturystyk z dostępem do jezior.